Zomerdak

Enkele pergola tegen de gevel

Redactie Zomerdak · bijgewerkt 13 november 2026

Een enkele pergola heeft maar 1 rij palen. De andere kant hangt aan een balk tegen de gevel van het huis. Hij neemt minder ruimte in dan een vrijstaande pergola en het huis helpt mee met de schaduw. Ons rekenvoorbeeld gaat uit van zo'n pergola: 3 bij 3 meter, tegen een gevel van 6 meter.

Waar valt de schaduw van een enkele pergola?

Omdat de pergola tegen het huis staat, geeft het huis op een deel van de dag al schaduw. Wij rekenden het uit voor 21 juni in Utrecht, met een dicht dak op 2,5 meter:

Ligging Huis geeft schaduw Het dak doet het meest Om 14 uur in de schaduw
Zuiden voor 9 uur en vanaf 19 uur 11 tot 16 uur 51%
Westen tot 12 uur 13 tot 16 uur 51%
Oosten vanaf 16 uur 11 tot 14 uur 63%
Noorden helemaal tussen 12 en 15 uur bijna nooit 100% (huis)

Op het zuiden schuift de schaduw van het dak midden op de dag naar het huis toe: om 14 uur 1,4 meter. Een deel valt dan tegen de gevel in plaats van op je terras.

Ons advies: op het zuiden geeft een dieper dak (verder de tuin in) midden op de dag meer schaduw dan een breder dak. Op het westen hangt het af van het uur: tussen 12 en 15 uur wint breder, vanaf 16 uur dieper. Op de maatpagina van 4x3 zie je het verschil per ligging.

Mag het zonder vergunning?

Een enkele pergola staat binnen 4 meter van het huis, zolang hij niet dieper is dan 4 meter. Voor bijbehorende bouwwerken binnen 4 meter noemt de bruidsschat:

  • niet hoger dan 30 cm boven de vloer van de eerste verdieping (bruidsschat, artikel 22.36);
  • niet hoger dan het huis;
  • nooit hoger dan 5 meter.

Daarnaast volgens het IPLO: alleen in het achtererfgebied, en niet meer oppervlakte dan de staffel toelaat (tot 100 m² bebouwingsgebied de helft). Of een open pergola als bijbehorend bouwwerk telt, beoordeelt de gemeente. Meer in hoe hoog mag een pergola zijn en hoeveel m² je mag bouwen.

Bouwen: de balk aan de gevel

Het verschil met een vrijstaande pergola zit in de balk aan het huis.

Ons advies:

  • Bevestig de balk in steen, niet in de voeg of in isolatie. Twijfel je over je gevel (spouwmuur, gevelbekleding), vraag het een aannemer.
  • Centrum Hout waarschuwt dat een spleet tussen hout en ander materiaal water vasthoudt. Zet de balk daarom op afstandhouders met een ruime, open kier, of sluit hem goed af.
  • Let op ramen en deuren: de balk moet boven de kozijnen blijven en niet voor een raam hangen dat open moet kunnen.

Bouwen: de palen

Hout dat de grond raakt, blijft nat. Centrum Hout noemt 3 manieren om palen langer dan 10 jaar te laten staan: geïmpregneerd hout, de paal op een sokkel, of een tropische houtsoort uit klasse 1 of 2. Beton, menie of rubber beschermt de voet volgens Centrum Hout niet lang tegen vocht.

De rest van de bouw is gelijk aan een gewone pergola: zie pergola maken voor maten, hout en liggers, en douglas hout voor de houtkeuze.

Veelgestelde vragen

Wat is een enkele pergola?

Een pergola met 1 rij palen. De andere kant rust op een balk die aan de gevel van het huis vastzit. Zo staat hij met 1 kant tegen het huis.

Hoe hoog mag een enkele pergola zijn?

Tegen de gevel staat hij binnen 4 meter van het huis, zolang hij niet dieper is dan 4 meter. Daar mag een bijbehorend bouwwerk volgens de bruidsschat niet hoger zijn dan 30 cm boven de vloer van de eerste verdieping (bruidsschat, artikel 22.36), en niet hoger dan het huis. Of je pergola als bijbehorend bouwwerk telt, beoordeelt de gemeente.

Lees ook

Overkapping maken

Zelf een overkapping maken of bouwen: wat mag zonder vergunning, hoe groot, welk hout en hoe je de palen droog houdt.

Pergola maken

Zelf een pergola maken: hoe hoog, hoe breed, welk hout en hoe diep de palen.

Douglas hout

Douglas hout voor een pergola of overkapping: duurzaamheidsklasse 3 tot 4, spint en kernhout, en hoe je het behandelt.