Pergola maken

Een pergola maken is volgens de Royal Horticultural Society (RHS) een flinke klus: de RHS noemt het moeilijk. Maar met de goede maten en het goede hout staat hij jaren. Begin de bouw in de winter, schrijft de RHS, dan is hij klaar om in het voorjaar te planten.

Stap 1: kies de plek en reken de schaduw uit

Waar de schaduw van een pergola valt, hangt af van de ligging van je tuin. Op onze pagina's per ligging zie je het per uur:

• Tuin op het zuiden: midden op de dag valt de schaduw van het dak naar het huis toe.
• Tuin op het westen: tot 12 uur schaduw van het huis.
• Tuin op het oosten: vanaf 16 uur schaduw van het huis.
• Tuin op het noorden: tussen 12 en 15 uur schaduw van het huis.

De schaduw van een dak op 2,5 meter hoogte valt op 21 juni om 14 uur 1,4 meter naast het dak, om 18 uur 3,75 meter. Ons advies: zet de tafel daarom niet in het midden, maar aan de kant waar de schaduw heen schuift.

Stap 2: check wat mag

Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) legt uit wanneer een bijbehorend bouwwerk zonder vergunning mag. Het IPLO noemt pergola's niet apart. Of jouw pergola als bijbehorend bouwwerk telt, beoordeelt de gemeente. De hoofdpunten:

• alleen in het achtererfgebied;
• binnen 4 meter van het oorspronkelijke huis: maximaal 30 cm boven de vloer van de eerste verdieping (bruidsschat, artikel 22.36);
• verder van het huis: tot 3 meter hoog;
• nooit hoger dan 5 meter.

Twijfel je, doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Meer in hoe hoog mag een pergola zijn.

Stap 3: bepaal de maten

De RHS geeft deze maten voor een pergola over een pad of zitplek:

Onderdeel	Maat volgens de RHS
Hoogte van de palen boven de grond	ongeveer 2,7 meter
Breedte	ongeveer gelijk aan de hoogte
Afstand tussen de palen in een rij	0,9 tot 3,7 meter
Palen	minstens 5 bij 5 cm, liefst 8 bij 8 cm
Liggers op palen van 8 bij 8 cm	tot 15 bij 5 cm
Latten op palen van 8 bij 8 cm	tot 5 bij 2,5 cm, ongeveer 60 cm uit elkaar

Een hoogte van 2,7 meter geeft volgens de RHS ruimte om klimplanten wat te laten afhangen zonder dat ze in de weg zitten. Let op: binnen 4 meter van het huis kan dat hoger zijn dan zonder vergunning mag (stap 2).

Ons advies: hoe hoger het dak, hoe verder de schaduw wegschuift. Een dak op 3 meter schuift zijn schaduw in juni om 14 uur 1,7 meter weg, op 2,5 meter 1,4 meter. Bouw niet hoger dan nodig.

Stap 4: kies het hout

De RHS noemt lariks, douglas en eiken als beste houtsoorten. Grenen gebruiken mensen ook, maar dat rot volgens de RHS sneller.

Centrum Hout geeft douglas en lariks duurzaamheidsklasse 3 tot 4 en waarschuwt dat er vaak spint in zit. Meer in douglas hout.

Stap 5: zet de palen

De RHS beschrijft deze manier:

1. Graaf een gat van 45 tot 60 cm diep.
2. Behandel de voet van de paal met houtbescherming.
3. Leg 5 tot 7 cm grof grind onderin.
4. Zet de paal in een brede afvoerbuis, met de rand net boven de grond.
5. Vul rond de paal op met grind en sluit af met cement.

Centrum Hout is strenger over hout in de grond: dat blijft nat. Beton, menie of rubber beschermt de voet volgens Centrum Hout niet lang tegen vocht. Wil je dat de palen meer dan 10 jaar staan, kies dan geïmpregneerd hout, een sokkel onder de paal, of een tropische houtsoort uit klasse 1 of 2.

Ons advies: zet de palen op metalen voeten op een betonpoer, zodat het hout de grond niet raakt. Dat is eenvoudiger dan de methode met de afvoerbuis en het hout blijft droog.

Stap 6: liggers en latten

Leg de liggers over de palen en de latten over de liggers. Bij palen van 8 bij 8 cm horen volgens de RHS latten om de 60 cm. Wil je meer schaduw, leg ze dichter op elkaar of span later een doek: zie pergola zonwering.

Gebruik roestvaststalen schroeven: andere metalen kunnen volgens de Houtwijzer van Centrum Hout zwarte strepen in het hout geven.

Stap 7: planten

Plant de klimmers in het voorjaar, schuin naar de paal toe, met draden langs de paal. Welke plant bij welke ligging past, staat in klimplanten voor een pergola.

Liever geen zaagwerk? Kijk bij houten pergola's of aluminium pergola's.