Pergola ideeën per tuinmaat

Een pergola die mooi staat op een foto, geeft in jouw tuin misschien schaduw op de verkeerde plek. Hieronder ideeën per tuinmaat, met wat ze in schaduw opleveren. Alle getallen komen uit ons eigen rekenmodel: een dak op 2,5 meter hoogte, tegen een gevel van 6 meter, op 21 juni in Utrecht. Het getal is het deel van de plek onder het dak dat in de schaduw ligt.

Waarom niet 100%? De schaduw van een dak valt niet recht naar beneden. Op 21 juni om 14 uur schuift hij 1,4 meter op, weg van de zon. Daarom maakt de vorm van het dak zoveel uit.

Kleine tuin: maak het dak diep, niet breed

In een kleine tuin kies je vaak tussen een dak langs de gevel of een dak dat de tuin in steekt. Wij vergeleken 2 daken van 6 m², om 14 uur:

Dak	Zuiden	Westen	Oosten
3 meter langs de gevel, 2 meter diep	30%	49%	67%
2 meter langs de gevel, 3 meter diep	49%	30%	44%

Op het zuiden valt de schaduw midden op de dag naar het huis toe. Een diep dak vangt dat op, een ondiep dak niet. Op het westen en oosten staat de zon om 14 uur meer opzij, en dan helpt breedte langs de gevel meer.

Ons advies: op het zuiden een smal, diep dak boven de tafel. Op het westen of oosten liever breed langs de gevel.

Het kleinste formaat dat we per ligging en per uur uitrekenden, is pergola 3x3.

Smalle tuin of smalle pergola

Een smalle pergola van 1,5 meter diep langs de gevel lijkt handig in een smalle tuin. Op het zuiden levert hij weinig op:

Dak van 4,5 m²	Zuiden, 14 uur	Westen, 14 uur
3 meter langs de gevel, 1,5 meter diep	9%	47%
1,5 meter langs de gevel, 3 meter diep	47%	9%

Op het zuiden valt de schaduw van een strook van 1,5 meter om 14 uur bijna helemaal tegen de gevel.

Ons advies: in een smalle tuin op het zuiden een pergola die met de lange kant de tuin in loopt, met de tafel eronder in de lengte. Langs de gevel past op het zuiden beter een doek: zie pergola zonwering.

Een pergola met 1 kant aan de gevel staat in enkele pergola.

Pergola over een pad

De RHS beschrijft een pergola ook als looproute: 2 rijen palen met liggers erover, van boven open. De maten van de RHS:

• palen van ongeveer 2,7 meter boven de grond, zodat klimplanten wat kunnen afhangen zonder de doorgang te hinderen;
• de breedte over het pad ongeveer gelijk aan de hoogte;
• de palen in een rij 0,9 tot 3,7 meter uit elkaar.

Ons advies: in een smalle tuin is een pergola over het pad een manier om de lengte te gebruiken. Met klimmers erover wordt het een groene gang. Welke plant snel dichtgroeit, staat in snelgroeiende klimplanten.

Middelgrote tuin: 3x3 of 4x3

Een dak van 3 bij 3 meter is het formaat van ons rekenvoorbeeld. Draai je een dak van 12 m² een kwartslag, dan verandert de schaduw:

Dak	Zuiden, 14 uur	Westen, 14 uur
3 bij 3 meter	51%	51%
4 meter langs de gevel, 3 meter diep	52%	61%
3 meter langs de gevel, 4 meter diep	61%	52%

Per uur staat het op pergola 4x3 en pergola 4x4.

Grote tuin: ook voor de avond

Een groot dak houdt langer schaduw vast. Een dak van 6 meter langs de gevel en 4 meter diep geeft op het zuiden om 18 uur nog 35% schaduw eronder. Een dak van 3 bij 3 meter heeft dan geen schaduw meer: die valt naast het dak.

Per uur staat het op pergola 5x3 en pergola 6x4.

Tuin op het noorden: zet de pergola achterin

Op het noorden geeft het huis zelf schaduw. Bij een gevel van 6 meter valt die op 21 juni tussen 12 en 15 uur ongeveer 3 meter de tuin in. Op 21 maart en 21 september is dat 7 tot 8 meter.

Ons advies: zet een pergola op het noorden niet tegen het huis, maar verder dan 8 meter de tuin in. Daar zit je in het voor- en najaar nog in de zon. Meer op de pagina tuin op het noorden.

Een druif, een doek of lamellen erbij

• Een druif over het dak. Blad in de zomer, zon in de winter. Zie druif aan de pergola.
• Een doek voor de avond. Op het westen valt de schaduw van het dak om 18 uur tegen de gevel. Een doek aan de tuinkant helpt dan. Zie pergola op het westen.
• Lamellen voor wie zelf wil kiezen tussen zon en schaduw. Zie lamellendaken.

Hoe hoog en hoe groot je zonder vergunning mag bouwen, staat in hoe hoog mag een pergola zijn.